Er zijn enkele vaccins beschikbaar die bescherming bieden tegen Mpox (apenpokken).
Deze vaccins zijn oorspronkelijk ontwikkeld tegen pokken, maar bieden ook bescherming tegen Mpox door de gelijkenis tussen beide virussen.

BESCHIKBARE VACCINS:

1. Imvanex (Europa) / Jynneos (VS):

• Dit vaccin is goedgekeurd voor zowel pokken als Mpox.
• Het wordt aanbevolen voor risicogroepen, zoals gezondheidswerkers en mensen met verhoogd risico op blootstelling.
• Toediening: Subcutaan (onder de huid), meestal in de bovenarm.
• Dosis:
  • Bestaat uit twee doses met een interval van 28 dagen.
  • Voor personen die al een pokkenvaccin hebben gehad, kan één dosis voldoende zijn.
• Geschikt voor: Mensen met een verzwakt immuunsysteem, omdat het virus zich niet in het lichaam kan vermenigvuldigen.

2. ACAM2000:

• Type vaccin: Replicerend, gebaseerd op een levend Vaccinia-virus.Toediening: Percutaan (intradermale priktechniek) met een speciale bifurcated needle (tweedelige naald).Dosis: Eén dosis.
• Bijzonderheden:
  • Het vaccin kan zich in beperkte mate vermenigvuldigen in het lichaam, wat een sterkere immuunrespons oproept, maar ook een hoger risico op bijwerkingen geeft.
  • Niet geschikt voor mensen met een verzwakt immuunsysteem, eczeem of huidproblemen.

3. LC16m8 (Japan):

• Type vaccin: Verzwakt levend Vaccinia-virus, vergelijkbaar met ACAM2000, maar minder replicerend.
• Toediening: Subcutaan, zoals Imvanex/Jynneos.Dosis: Eén dosis, afhankelijk van de aanbevelingen.
• Bijzonderheden:
  • Wordt als veiliger beschouwd dan ACAM2000, met minder risico op ernstige bijwerkingen.

SAMENVATTING:

• Imvanex/Jynneos: Veiligste keuze, subcutaan toegediend, aanbevolen in Europa en de VS.
• ACAM2000: Percutaan toegediend, krachtig maar hogere bijwerkingen, minder geschikt voor kwetsbare groepen.
• LC16m8: Subcutaan en veiliger alternatief voor ACAM2000, maar minder wijdverspreid.

Toepassing van de vaccins:

• Het vaccin wordt preventief aangeboden aan risicogroepen en soms ook na blootstelling (post-expositieprofylaxe) om de ziekte te voorkomen of het verloop te verlichten.
• In Nederland wordt Imvanex voornamelijk gebruikt, en de kosten voor risicogroepen worden door de overheid vergoed.

Neem contact op met uw huisarts of de GGD om te bespreken of vaccinatie voor u geschikt is.

RISICOGROEPEN:

In Nederland worden specifieke risicogroepen voor Mpox (apenpokken) benoemd op basis van de kans op blootstelling en de ernst van het mogelijke ziekteverloop. 
Volgens het RIVM en de GGD zijn de volgende groepen het meest kwetsbaar:

Risicogroepen:

• Mannen die seks hebben met mannen (MSM):
• Sekswerkers:
  • Door frequent fysiek contact lopen sekswerkers een verhoogd risico op blootstelling.
• Mensen met een verzwakt immuunsysteem:
  • Bijvoorbeeld mensen met HIV, transplantatiepatiënten of mensen die immuunsuppressieve medicatie gebruiken. Bij deze groep kan Mpox ernstiger verlopen.
• Gezondheidswerkers:
  • Artsen, verpleegkundigen en andere zorgverleners die nauw contact hebben met besmette patiënten lopen een verhoogd risico, vooral zonder de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen.
• Contacten van bevestigde Mpox-patiënten:

Vaccinatie voor risicogroepen:

Het vaccin Imvanex wordt gratis aangeboden aan de genoemde risicogroepen via de GGD. Dit geldt zowel preventief als na blootstelling.
Meer informatie is te vinden bij de GGD of het RIVM

KOSTEN:

De kosten voor vaccinatie tegen Mpox (apenpokken) variëren afhankelijk van de situatie.
In Nederland is het vaccin gratis beschikbaar voor specifieke risicogroepen, zoals mensen die nauw seksueel contact hebben gehad met iemand die besmet is met Mpox. Voor andere gevallen is het niet mogelijk om een vaccinatie te kopen of zelf een afspraak te maken, omdat de vaccinatie alleen preventief wordt aangeboden aan hoogrisicopersonen. Het ministerie van Volksgezondheid en de GGD bieden deze vaccinaties aan zonder directe kosten voor de patiënt

INFORMATIE van ZORGINSTANTIES:

• RIVM
• LCI Richtlijnen
• GGD Amsterdam
• Farmacotherapeutisch Kompas

BESCHIKBARE VACCINS

Er zijn twee vaccinaties beschikbaar ter bescherming tegen gordelroos:

1. Zostavax

• Type: Levend verzwakt vaccin.
• Doelgroep: Geschikt voor mensen vanaf 50 jaar.
• Voordelen: Vermindert de kans op gordelroos en postherpetische neuralgie (pijn na de uitslag).
• Beperkingen: Niet geschikt voor mensen met een verzwakt immuunsysteem of tijdens zwangerschap.
• Effectiviteit: Vermindert de kans op gordelroos met ongeveer 51%.

2. Shingrix

• Type: Recombinant vaccin met adjuvans.
• Doelgroep: Geschikt voor mensen vanaf 50 jaar en voor volwassenen met een verzwakt immuunsysteem vanaf 18 jaar.
• Voordelen: Zeer effectief, ook voor mensen met een verminderde afweer.
• Beperkingen: Wordt in twee doses toegediend, met een tussenpoos van 2-6 maanden.
• Effectiviteit: Meer dan 90% bescherming tegen gordelroos, ook bij ouderen.

Advies: Shingrix is momenteel de voorkeursvaccinatie vanwege de hogere effectiviteit en brede toepasbaarheid. Overleg met uw huisarts om te bepalen welke vaccinatie voor u geschikt is.

TOEPASSING van de VACCINS

De toediening van vaccins tegen gordelroos verschilt afhankelijk van het specifieke vaccin. Hier is een overzicht:

1. Zostavax

• Toedieningswijze: Subcutane injectie (onder de huid), meestal ook in de bovenarm.
• Schema: Één enkele dosis.
• Bijzonderheden:
  • Dit vaccin bevat een levend, verzwakt virus en wordt daarom niet aanbevolen voor mensen met een ernstig verzwakt immuunsysteem.

2. Shingrix

• Toedieningswijze: Intramusculaire injectie (in de spier), meestal in de bovenarm (deltoïde spier).
• Schema: Twee doses:
  • De eerste dosis wordt op een gekozen moment toegediend.
  • De tweede dosis wordt toegediend 2 tot 6 maanden na de eerste injectie.
• Bijzonderheden:
  • Geschikt voor personen vanaf 50 jaar en volwassenen met een verzwakt immuunsysteem vanaf 18 jaar.
  • Shingrix bevat geen levende virussen en is daarom veilig voor mensen met een verzwakt immuunsysteem.

Toepassing in de praktijk

Beide vaccins worden door een zorgverlener (zoals een huisarts, verpleegkundige of GGD-medewerker) toegediend. De keuze van het vaccin hangt af van factoren zoals leeftijd, gezondheidstoestand en medische geschiedenis.
Voor reisvaccinaties of vaccinaties bij chronische ziekten kan men terecht bij gespecialiseerde centra of apotheken die vaccinatieprogramma’s uitvoeren​.
​
Neem contact op met uw huisarts of apotheker om het vaccinatieschema te bespreken dat het beste past bij uw situatie.

RISICOGROEPEN

Onder risicogroepen voor vaccinatie tegen gordelroos vallen mensen die een verhoogd risico lopen op het ontwikkelen van de ziekte of ernstige complicaties ervan.
Deze risicogroepen omvatten:

• Mensen vanaf 50 jaar
  • Naarmate men ouder wordt, neemt het risico op gordelroos toe door een natuurlijke afname van de immuniteit.
• Mensen met een verzwakt immuunsysteem
  • Personen met een aandoening zoals kanker, hiv, of auto-immuunziekten.
  • Mensen die immunosuppressieve therapieën ondergaan, zoals chemotherapie, biologische middelen of langdurig gebruik van corticosteroïden.
• Chronisch zieken
  • Personen met diabetes, chronische nierziekten, of chronische longziekten zoals COPD.
• Mensen met een voorgeschiedenis van gordelroos
  • Personen die al eerder gordelroos hebben gehad, omdat de aandoening kan terugkeren.
• Transplantatiepatiënten
  • Mensen die een orgaantransplantatie hebben ondergaan, omdat ze medicijnen gebruiken die hun immuunsysteem onderdrukken.

Vaccinatie wordt voor deze groepen sterk aanbevolen, vooral omdat gordelroos ernstige complicaties kan veroorzaken, zoals postherpetische neuralgie. Bespreek uw situatie met een huisarts of specialist om te bepalen of vaccinatie voor u zinvol is​.

KOSTEN:

De kosten voor vaccinaties tegen gordelroos in Nederland variëren afhankelijk van het type vaccin:

1. Zostavax

• Prijs: Gemiddeld €150-€200 per dosis.
• Details: Een ouder vaccin met een lagere effectiviteit in vergelijking met Shingrix. Geschikt voor bepaalde doelgroepen zonder immuunproblemen.
• Vergoeding: Ook dit vaccin wordt doorgaans niet vergoed door de basisverzekering​

2. Shingrix

• Prijs: Ongeveer €350 voor de twee doses die nodig zijn.
• Details: Dit vaccin wordt als effectiever beschouwd en is vooral geschikt voor mensen vanaf 50 jaar of jongere personen met een verzwakt immuunsysteem.
• Vergoeding: Wordt meestal niet vergoed, tenzij je tot een medische risicogroep behoort​

Het is aan te raden om uw huisarts of apotheker te raadplegen voor actuele prijzen en informatie over vergoedingen. Sommige verzekeraars bieden aanvullende pakketten die (gedeeltelijke) vergoeding kunnen omvatten.